Η ανεξάρτητη δικαιοσύνη έκανε πάλι το θαύμα της!!! Καταδίκασαν τον Δημήτρη Πουλόπουλο, αντιπροέδρο του Συλλόγου Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου Αττικής και προέδρου του επιχειρησιακού «Σωματείου Εργαζομένων στις εκδόσεις ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ», για συκοφαντική δυσφήμιση του Κέντρου Ξένων Γλωσσών «Ευρωπαϊκή Πορεία».
Το «έγκλημά» του είναι ότι μοίρασε προκήρυξη της Αυτόνομης Εργατικής Πρωτοβουλίας, που κατήγγειλε την αυθαίρετη απόλυση καθηγητή από το εν λόγω φροντιστήριο.
Η εργοδοσία, μάλιστα, για να αποδείξει ότι συκοφαντήθηκε και δυσφημίστηκε, παρέθετε στη μήνυσή της τον τίτλο της προκήρυξης («Όχι στην αυθαίρετη απόλυση») και κάποια αποσπάσματα που αναφέρονταν στις άθλιες συνθήκες εργασίας και στο κλίμα ανασφάλειας που βιώνουν οι εργαζόμενοι στα Κέντρα Ξένων Γλωσσών.
Στη δίκη που έγινε την Παρασκευή 19/9, κρίθηκε ότι το να μοιράζει κάποιος κείμενο με το παραπάνω απόσπασμα αποτελεί συκοφαντική δυσφήμιση. Η ποινή που επιβλήθηκε στο Δ. Πουλόπουλο ήταν 10 μήνες φυλάκιση με 3ετή αναστολή και 44 ευρώ αποζημίωση σε κάθε μια από τις δύο ιδιοκτήτριες του φροντιστηρίου.
Στη δίκη ως μάρτυρες κατηγορίας κατέθεσαν οι ιδιοκτήτριες-μηνύτριες και μια εργαζόμενη που δήλωσε ότι, «είναι πολύ ευχαριστημένη από τις συνθήκες εργασίας στο συγκεκριμένο φροντιστήριο…τόσο που δε θεωρεί ότι υπάρχει η σχέση εργοδότη – εργαζόμενου» (!!!).
Ως μάρτυρες υπεράσπισης κατέθεσαν ο απολυμένος καθηγητής, εκπρόσωπος του Συλλόγου Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου, εκπρόσωπος του Σωματείου Εργαζομένων στα Φροντιστήρια Καθηγητών και ο γενικός γραμματέας της Ομοσπονδίας Ιδιωτικών Υπαλλήλων και μέλος της Εκτελεστική Επιτροπής της ΓΣΕΕ. Επίσης κατατέθηκαν από την υπεράσπιση δεκάδες ψηφίσματα συμπαράστασης σωματείων από όλη την Ελλάδα, ανάμεσά τους και το ψήφισμα που καταθέσαμε στη Δ.Ο.Ε.
Εκφράζουμε την αγανάκτηση και την οργή μας για την πρωτόδικη καταδίκη του Δημήτρη Πουλόπουλου.Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια παρακολουθούμε σωρεία δικαστικών αποφάσεων που στόχο έχουν την κάμψη των εργατικών αγώνων (κήρυξη απεργιών ως παράνομες και καταχρηστικές, διώξεις σωματείων, προσπάθειες ακύρωσης συλλογικών συμβάσεων εργασίας, διώξεις συνδικαλιστών με διάφορες κατηγορίες). Θεωρούμε ότι με τέτοιου είδους δικαστικές αποφάσεις γίνεται απόπειρα ποινικοποίησης της συνδικαλιστικής δράσης και της εργατικής αλληλεγγύης, η οποία είναι συστατικό στοιχείο της φυσιογνωμίας του εργατικού-συνδικαλιστικού κινήματος. Θεωρούμε ότι πρόκειται για δίωξη φρονήματος και επιλογής όλων όσοι αντιστέκονται στην εργοδοτική αυθαιρεσία και παλεύουν για τη βελτίωση της ζωής και των όρων εργασίας των εργαζομένων.
Εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας στο Δ. Πουλόπουλο και το σωματείο του και δηλώνουμε παρόντες στην παράσταση διαμαρτυρίας εκπροσώπων σωματείων και εργαζομένων στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, την Τρίτη 7/10.
Ο αγώνας συνεχίζεται κόντρα στην εργοδοτική ασυδοσία, τις αντιλαϊκές κυβερνητικές πολιτικές, την αστυνομική τρομοκρατία και την δικαστική εξουσία.
Τα δύο κείμενα που ακολουθούν δημοσιεύθηκαν στο πλαίσιο του αφιερώματος που φιλοξένησε η επιθεώρηση Historical Materialism για το βιβλίο του Κώστα Λαπαβίτσα Social Foundations of Markets, Money and Credit (London: Routledge, 2003).1
Το αφιέρωμα είναι ενδεικτικό του αυξανόμενου ενδιαφέροντος στο εσωτερικό της μαρξιστικής θεωρίας για τη θεωρία του χρήματος και το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ο Κώστας Λαπαβίτσας αλλά και οι συγγραφείς που σχολιάζουν το έργο του έχουν συμβάλει σημαντικά προς αυτή την κατεύθυνση.
Παραδοσιακά, η χρηματοπιστωτική σφαίρα λειτουργεί σαν «γκρίζα ζώνη» για τις κυρίαρχες εκδοχές της μαρξιστικής θεωρίας. Οι εκδοχές αυτές, που είτε συνδέονται με το εννοιολογικό σύστημα που αποτελούσε τον «σοβιετικό μαρξισμό» είτε προκύπτουν από μια «ρικαρδιανή ανάγνωση» του Μαρξ2 είτε, τέλος, υποκλίνονται σε κεϋνσιανές προβληματικές ή ακόμη και στα νεορικαρδιανά σχήματα (μη χρηματικών υλικών ροών), πριμοδοτούν μια αντίληψη «διχοτομίας» ανάμεσα στην «πραγματική οικονομία» των «αξιών», νοούμενων ως ποσοτήτων εργασίας που έχουν ενσωματωθεί στα «πραγματικά» εμπορεύματα, και στην «πλασματική» χρηματοπιστωτική σφαίρα, νοούμενη ως σφαίρα «κερδοσκοπίας».
Σύμφωνα με την αντίληψη αυτή, το χρήμα εκφράζει, στην τιμή, την «πραγματοποίηση προϋπάρχουσας αξίας» (ενσωματωμένης κατά την παραγωγή στα εμπορεύματα). Η «πραγματική οικονομία» συνίσταται σε ροές εμπορευμάτων που ενσωματώνουν (μετρήσιμες σύμφωνα με τις περισσότερες προσεγγίσεις) ποσότητες δαπανηθείσας εργασίας. Οι όποιες αποκλίσεις αξίας-τιμής αποτελούν έτσι το αποτέλεσμα των διακυμάνσεων της αγοράς γύρω από μια κεντρική τιμή-παραγωγής. H τιμή-παραγωγής προκύπτει κατά συστηματικό τρόπο ως μηχανισμός αναδιανομής υπεραξίας στο πλαίσιο της τάσης εξίσωσης των ποσοστών κέρδους, λόγω διαφορών στις οργανικές συνθέσεις των ατομικών κεφαλαίων, με τη συνολική ενσωματωμένη στην παραγωγή αξία και υπεραξία να παραμένουν αμετάβλητες (δηλαδή ίσες με το συνολικό άθροισμα των τιμών και των κερδών αντιστοίχως).
Επομένως, από την αντίληψη αυτή, έπεται ότι τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα (που δεν εμπεριέχουν ποσότητες «ενσωματωμένης εργασίας» αντίστοιχες με τις τιμές τους) είναι «πλασματικές αξίες». Η χρηματοπιστωτική σφαίρα θεωρείται έτσι ότι διογκώνεται από την «πλεονάζουσα» υπεραξία (για την οποία απουσιάζουν αποδοτικές σφαίρες επένδυσης στην «πραγματική οικονομία»): Η πλεονάζουσα αυτή υπεραξία επιδίδεται στην αγοραπωλησία χρηματοπιστωτικών τίτλων με στόχο την κερδοσκοπία (τη μεταπώληση των τίτλων σε τιμές ανώτερες των τιμών αγοράς). Καθώς η («πραγματική») αξία –η ενσωματωμένη εργασία– που έχει εισέλθει στη χρηματοπιστωτική σφαίρα δεν αυξάνεται ουσιαστικά, η χρηματοπιστωτική σφαίρα και ιδίως το χρηματιστήριο γίνονται αντιληπτά ως ένα «παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος», ένας «καπιταλισμός-καζίνο»: τα κέρδη της μίας πλευράς δεν μπορεί να προκύψουν παρά από τις ζημίες της άλλης. Η εισρέουσα αξία, δημιουργώντας ζήτηση για χρηματοπιστωτικούς τίτλους, «φουσκώνει» αρχικά τις τιμές κάποιων «χαρτιών», προσελκύει επιπλέον («πραγματική») αξία από μισθιακά και άλλα εισοδήματα, και όταν τελικά η «φούσκα» σκάσει, συντελείται μια αναδιανομή αξίας υπέρ των επιτήδειων κερδοσκόπων (που είχαν φροντίσει να πουλήσουν τα «χαρτιά» ακριβά πριν από την κρίση, αποσύροντας περισσότερο χρήμα απ’ όσο αρχικά εισήγαγαν στη χρηματοπιστωτική σφαίρα) και σε βάρος του «ευρέος κοινού», που εγκλωβίζεται στη θέση του «χαμένου».
Οι συγγραφείς των κειμένων που δημοσιεύουμε εδώ δεν εντάσσονται σε αυτή την απλουστευτική προσέγγιση. Χωρίς να αγνοούν ή να υποτιμούν την εντονότερη ροπή προς την αστάθεια και τις κρίσεις που διέπει τη χρηματοπιστωτική σφαίρα σε σύγκριση με τις σφαίρες παραγωγής υλικών αγαθών και υπηρεσιών, απορρίπτουν κάθε αντίληψη διχοτομίας μεταξύ της «πραγματικής οικονομίας» και του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Αντίθετα, δείχνουν τον σημαντικό ρόλο που παίζει η χρηματοπιστωτική σφαίρα για τη διευρυμένη αναπαραγωγή του συνολικού κοινωνικού κεφαλαίου.
Υιοθετώντας το μαρξικό σχήμα αναπαράστασης της διευρυμένης αναπαραγωγής του συνολικού-κοινωνικού κεφαλαίου, Χ-Ε-(Χ+ΔΧ), όπου το Χ συμβολίζει το χρηματικό κεφάλαιο και το Ε τα εμπορεύματα (τις εισροές και τις εκροές της παραγωγικής διαδικασίας),3 μπορούμε να κατανοήσουμε ότι η χρηματοπιστωτική σφαίρα επιτελεί μια σειρά κρίσιμες λειτουργίες, ορισμένες από τις οποίες είναι:
*
συγκεντρώνει και «καναλιζάρει» χρήμα που βρίσκεται «άπραγο» στα χέρια του «κοινού» και το διαθέτει ως χρηματικό κεφάλαιο στους καπιταλιστές.
*
προεξοφλώντας τη δυναμική της κεφαλαιακής συσσώρευσης (το προσδοκώμενο μέγεθος του ΔΧ), δημιουργεί χρήμα, κυρίως ως χρηματικό κεφάλαιο διαθέσιμο στους καπιταλιστές.
*
λειτουργώντας ως δίκτυο απαιτήσεων στη μελλοντική παραγωγή, «κοινωνικοποιεί» και διαχέει στην τάξη των καπιταλιστών τις ροές υπεραξίας.
*
επιτρέπει τη γρήγορη μετακίνηση του κεφαλαίου από τομέα σε τομέα της οικονομίας και με την έννοια αυτή εντείνει τον κεφαλαιακό ανταγωνισμό και τη συσσώρευση.4
*
επιτελεί μια διαδικασία συνεχούς αποτίμησης των πάγιων κεφαλαίων των επιχειρήσεων, που ενώ βρίσκονται πλέον εκτός κυκλοφορίας, η αξία τους υπεισέρχεται αποφασιστικά στον προσδιορισμό του ύψους κερδοφορίας (του ποσοστού κέρδους) του κεφαλαίου. Η αξία αυτή, που μεταβάλλεται διαρκώς με την τεχνολογική μεταβολή και τις διακυμάνσεις του οικονομικού κύκλου, αποτιμάται συγκριτικά με εκείνη των άλλων κεφαλαίων μέσω των τιμών των μετοχών και των παραγώγων.
*
δημιουργεί ένα σύστημα «διαχείρισης επιχειρηματικού κινδύνου» για κάθε μορφή οικονομικής δραστηριότητας, κυρίως μέσω των παραγώγων.5
*
καθιστά σύμμετρες τις πιο διαφορετικές μορφές περιουσιακών αποδόσεων και επομένως συμβάλλει στην ομογενοποίηση των επιμέρους διαδικασιών διευρυνόμενης αναπαραγωγής του κεφαλαίου και στην αποτελεσματικότερη λειτουργία των αιτιωδών τάσεων της κεφαλαιακής συσσώρευσης.
Η χρηματοπιστωτική σφαίρα ως σύνολο, αλλά και οι επιμέρους λειτουργίες της απέχουν πολύ από το να αποτελούν «κερδοσκοπικό παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος». Πέραν αυτού, το κεφάλαιο δεν χωρίζεται σε δύο «μερίδες», τους «παραγωγικούς επιχειρηματίες» (της «πραγματικής οικονομίας») και τους «κερδοσκόπους» (της χρηματοπιστωτικής σφαίρας). Το κεφάλαιο είναι μια εκμεταλλευτική ταξική σχέση και στο πλαίσιό της κάθε μεμονωμένο κεφάλαιο επιδιώκει τη μεγιστοποίηση του (ποσοστού) κέρδους του (του λόγου ΔΧ/Χ). Με αυτό το κριτήριο επιδίδεται εξ ορισμού στην «κερδοσκοπία», δηλαδή «μεταναστεύει» από τη μία σφαίρα οικονομικής δραστηριότητας στην άλλη, και επιλέγει εκείνες τις δραστηριότητες για να τοποθετήσει τα κέρδη του ή τα κεφάλαια που αντλεί από το πιστωτικό σύστημα, οι οποίες προσδοκά ότι θα του αποφέρουν την υψηλότερη κερδοφορία. Στο πλαίσιο αυτό, η χρηματοπιστωτική σφαίρα είναι μια ενδεχόμενη «σφαίρα επένδυσης» κάθε μεμονωμένου κεφαλαίου. Πρόκειται για τη λειτουργία του ανταγωνισμού, την οποία ο Μαρξ είχε περιγράψει ως την «πραγματική λειτουργία του κεφαλαίου ως κεφάλαιο».6
Κλειδί για την ερμηνεία και ανάλυση του ρόλου του χρηματοπιστωτικού συστήματος αποτελεί η μαρξική θεωρία της αξίας και του χρήματος. Όπως έχει επανειλημμένως υποστηριχθεί από τις στήλες των Θέσεων, η Μαρξική έννοια της αξίας δεν συμπίπτει με τη ρικαρδιανή αντίληψη της αξίας ως άμεσα μετρήσιμης ποσότητας («δαπανώμενης εργασίας»). Στο σύστημα του Μαρξ, η αξία αποτελεί έννοια που αποκρυπτογραφεί μια ιστορικά ιδιαίτερη κοινωνική πραγματικότητα, τον καπιταλισμό.
Χαρακτηριστικό του καπιταλισμού δεν είναι απλώς η εμπορευματική κυκλοφορία, η γενική ανταλλαξιμότητα των εμπορευμάτων, αλλά κυρίως η χρηματική κυκλοφορία. Το χρήμα, που κατέχει το μονοπώλιο της αγοράς, όπως γράφει ο Λαπαβίτσας, αποτελεί χαρακτηριστική εκδήλωση του πυρήνα των κεφαλαιακών κοινωνικών σχέσεων, την «πραγμοποίηση» της κεφαλαιακής σχέσης. Για το λόγο αυτό, δεν κατέχει απλώς το μονοπώλιο της αγοράς, αλλά αποτελεί ταυτόχρονα «αυτοσκοπό», όπως επισημαίνει ο Μαρξ: αποτελεί τη γενική μορφή εμφάνισης της «αυτοαξιοποιούμενης αξίας», δηλαδή του κεφαλαίου. Το χρήμα, επομένως, δεν κατέχει μια από τα πριν κοινή διάσταση με τα εμπορεύματα, αλλά, αντίθετα, αποτελεί (και θέτει) τη διάσταση της αξίας των εμπορευμάτων στο επίπεδο της εμπειρικής πραγματικότητας: Το χρήμα είναι η τιμή, δεν έχει τιμή. Με άλλα λόγια, αντίθετα με τα εμπορεύματα, το χρήμα δεν έχει ανταλλακτική αξία, ενώ αξία χρήσης του αποτελεί μόνο ότι εκφράζει την ανταλλακτική αξία των εμπορευμάτων. Η αξία των εμπορευμάτων δεν μπορεί να εκφραστεί παρά μόνον διά του χρήματος.7 Το μέγεθος της αξίας εμφανίζεται αποκλειστικά ως τιμή.
Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, έχω υποστηρίξει στο παρελθόν ότι η καπιταλιστική διαδικασία παραγωγής πρέπει να γίνει αντιληπτή ως μια «στιγμή» του συνολικού κοινωνικού κυκλώματος του χρηματικού κεφαλαίου:
«Η μαρξική χρηματική θεωρία του κεφαλαίου υποδηλώνει μια “αντιστροφή” της μετακεϋνσιανής θέσης περί ενδογενούς χαρακτήρα του χρήματος: δεν είναι η δημιουργία και κυκλοφορία του χρήματος ενδογενής στη διαδικασία παραγωγής και κυκλοφορίας εμπορευμάτων, αλλά, αντιστρόφως, η παραγωγή και κυκλοφορία των εμπορευμάτων είναι ενδογενής στο συνολικό κοινωνικό κύκλωμα του χρήματος, του οποίου η κίνηση καθορίζεται από τη λειτουργία του ως κεφαλαίου. Με μια διαφορετική διατύπωση, η ανάλυση με βάση τις κατηγορίες που ανέπτυξε ο Μαρξ έδειξε ότι όλες οι αντιλήψεις περί διχοτομίας μεταξύ της “πραγματικής” οικονομίας και του χρήματος πρέπει να απορριφθούν. Το χρήμα δεν είναι απλώς ενδογενές στις οικονομικές σχέσεις. Η κίνησή του είναι η υλική έκφραση των καπιταλιστικών οικονομικών σχέσεων. […] Εφόσον το χρήμα είναι η πιο γενική μορφή του κεφαλαίου, δεν μπορεί να “δημιουργείται” από το κράτος. Η πηγή του δεν μπορεί να είναι παρά η διαδικασία αυτοαξιοποίησης του κεφαλαίου. Αυτό σημαίνει ότι το πιστωτικό χρήμα αποτελεί αναγκαστικά την κύρια μορφή χρήματος. […] Το επίπεδο της χρηματικής κυκλοφορίας εξαρτάται από τη διαδικασία κεφαλαιακής συσσώρευσης, η οποία συνδέεται άμεσα με τη δημιουργία πιστωτικού χρήματος».8
Η προσέγγιση που αδρομερώς σκιαγραφήσαμε έχει και ακόμη μία σημαντική θεωρητική συνέπεια, στην οποία έχουμε επίσης αναφερθεί στο παρελθόν: το χρήμα στον καπιταλισμό δεν (μπορεί να) αποτελεί εμπόρευμα, ενότητα αξίας χρήσης και ανταλλακτικής αξίας, ακόμη και αν χρησιμοποιούνται απτά εμπορεύματα για τον ορισμό της νομισματικής μονάδας (π.χ. ένα μάρκο θα αγοράζει μια ουγκιά χρυσού, ή/και δυο ουγκιές αργύρου ή 4,5 χλγ. βωξίτη). Όταν ο Μαρξ εισάγει στις πρώτες σελίδες του Κεφαλαίου το «χρηματικό εμπόρευμα», στην πραγματικότητα εισάγει μια «ανώριμη έννοια» που αντιστοιχεί στο εισαγωγικό εκείνο επίπεδο της ανάλυσής του (δεν έχει ακόμη εισαγάγει την έννοια του κεφαλαίου και του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής). Την πρωτόλεια αυτή έννοια του (εμπορευματικού) χρήματος θα «επαναστατικοποιήσει» πλήρως στη συνέχεια.9 Διότι ακριβώς η μέθοδος που χρησιμοποιεί για να φέρει σε πέρας το θεωρητικό του έργο στο Κεφάλαιο είναι η «σταδιακή οικοδόμηση» εννοιών, μέσα από τη μετάβαση σε διαφορετικά επίπεδα θεωρητικής αφαίρεσης και με τη συνεχή εισαγωγή νέων προσδιορισμών σε αυτές τις έννοιες. Στο εισαγωγικό λοιπόν εκείνο επίπεδο ανάλυσης των πρώτων σελίδων του Κεφαλαίου, ο Μαρξ ήταν υποχρεωμένος να παρουσιάσει μια γενεαλογία του χρήματος βασισμένη στο εμπόρευμα, μεταξύ άλλων, για να αποφύγει την παγίδα του νομιναλισμού: την άποψη ότι το χρήμα προκύπτει από την απόφαση του ηγεμόνα και του κράτους.10
Στο ζήτημα αυτό, όμως, εντοπίζουμε την αδυναμία αμφότερων των κειμένων που ακολουθούν: Μην έχοντας, κατά την αντίληψή μου, έρθει σε ολοκληρωτική ρήξη με τις ρικαρδιανές ερμηνείες του Μαρξ, τόσο ο Λαπαβίτσας όσο και οι Μπράιαν και Ράφερτυ θεωρούν ότι η αποδοχή της μαρξικής θεωρίας της αξίας συνεπάγεται τη συνηγορία του εμπορευματικού χαρακτήρα του χρήματος. Περιπίπτουν έτσι σε διαφορετικού τύπου αντιφάσεις το καθένα, τις οποίες μάλιστα εκατέρωθεν εντοπίζουν: ο Λαπαβίτσας στην «απώθηση» της «αξιακής θεωρίας» του χρήματος στο ιστορικό παρελθόν, οι Μπράιαν και Ράφερτυ στον ισχυρισμό περί ταυτόχρονης ύπαρξης πολλών «χρημάτων», ένα από τα οποία είναι το «σύστημα των χρηματιστηριακών παραγώγων».
Όμως, στα σημαντικά αυτά ζητήματα της θεωρίας του χρήματος και του χρηματοπιστωτικού συστήματος θα επανέλθουμε.
1 Bryan Dick and Rafferty Michael (2006), «Money in Capitalism or Capitalist Money?», Historical Materialism 14.1: 75-95, και Lapavitsas Costas (2006), «Relations of Power and Trust in Contemporary Finance», Historical Materialism 14.1: 129-154. Στοίδιοαφιέρωμαδημοσιεύονταιεπίσηςκείμενατων Jim Kincaid, Gary Dymski, Makoto Itoh και Kazutoshi Miyazawa.
2 Επ’ αυτού, βλ. αναλυτικά: Μηλιός Γ., Δημούλης Δ. και Οικονομάκης Γ. (2005), Η θεωρία του Μαρξ για τον καπιταλισμό, Αθήνα: Νήσος. Επίσης, Μηλιός Γ. (2003), «Η μαρξική θεωρία της αξίας και ο ενδογενής χαρακτήρας του χρήματος», Θέσεις 84: 137-162, Λαπατσιώρας Σ. (2006), «Απλή αξιακή μορφή, εμπόρευμα και χρήμα. Μια ανάγνωση του πρώτου τμήματος του Κεφαλαίου», Θέσεις 95: 47-86.
4 ΌπωςπαρατηρούνοιBryanκαι Rafferty (2006), Capitalism with Derivatives. A Political Economy of Financial Derivatives, Capital and Class: «Ανταγωνισμός σημαίνει ότι η επένδυση αποσύρεται από εκεί που το ποσοστό κέρδους είναι χαμηλό και εισέρχεται εκεί που είναι ψηλό» [σ. 168].
5 Όπως ορθά σημειώνουν οι Bryan και Rafferty (2006), τα παράγωγα «αποτελούν έκφραση των καπιταλιστικών σχέσεων, όχι μια παθολογική εξέλιξη» [σ. 197]. Και συμπεραίνουν: «Το να αντιπαρατεθεί κανείς στα παράγωγα σημαίνει να αντιπαρατεθεί στην ταξική φύση του ίδιου του καπιταλισμού» [σ. 214].
6 Μαρξ Κ. (1990), Grundrisse. Βασικές γραμμές της Κριτικής της Πολιτικής Οικονομίας, τόμος Β, Αθήνα: Στοχαστής, σ. 498. Βλ. επίσης το ακόλουθο εύστοχο απόσπασμα: «Ο ανταγωνισμός […] είναι, επομένως, κάτι που προκύπτει στο εσωτερικό των επιχειρήσεων, μεταξύ των διαφορετικών δυνατοτήτων επένδυσης που κατέχουν, όπως και μεταξύ επιχειρήσεων», Bryan και Rafferty 2006: 168.
7 Ορισμένα συνεπαγόμενα της θέσης αυτής: Η μαρξική αφηρημένη εργασία δεν έχει εμπειρικά απτή υπόσταση. Ο χρόνος αφηρημένης εργασίας δεν μετριέται με το χρονόμετρο. Οι αξίες μετρούνται μόνο στο επίπεδο της μορφής εμφάνισής τους, ως τιμές. Αξίες και τιμές δεν αποτελούν σύμμετρα μεγέθη. Συνεπώς, οι τιμές παραγωγής προκύπτουν από την ανακατανομή των (αρχικά άνισων) κερδών, όχι των υπεραξιών. Το «πρόβλημα του μετασχηματισμού» (των αξιών σε τιμές παραγωγής) δεν υφίσταται καν.
8 Μηλιός, Γ. (2003), «Η μαρξική θεωρία της αξίας και ο ενδογενής χαρακτήρας του χρήματος», Θέσεις 84: 137-162.
9 Βλ. Μηλιός (2003).
10 Αναλυτικά για το ζήτημα αυτό βλ. Λαπατσιώρας Σπύρος (2005), Η συγκρότηση της έννοιας του χρήματος στα ώριμα οικονομικά έργα του Καρλ Μαρξ 1857-73 (ΕΜΠ, Διδακτορική Διατριβή), κεφ. 3: «Η μορφή της αξίας».
Για τέταρτη χρονιά η Παιδαγωγική – Πολιτιστική Ομάδα του Συλλόγου μας συνεχίζει την πλούσια δράση της. Ενδεικτικά θυμίζουμε κάποιες δραστηριότητες των προηγούμενων ετών: • Παρακολούθηση θεατρικών παραστάσεων • Ξενάγηση σε αρχαιολογικούς χώρους • Μαθήματα Ελληνικής γλώσσας σε μετανάστες • Μαθήματα παραδοσιακών χορών • Εκδρομές στο εξωτερικό • Γλέντι σε μπαράκι • Δημιουργία ιστοσελίδας του Συλλόγου
Η Παιδαγωγική - Πολιτιστική Ομάδα θα συνεδριάσει την Παρασκευή 3/10/2008 στις 19:30 στο 27ο Δημοτικό Σχολείο Πειραιά (Αγχιάλου 175 και Δογάνης) προκειμένου να βοηθήσει στην προετοιμασία των εκδηλώσεων του Συλλόγου και να συζητήσει για τις δραστηριότητες της νέας σχολικής χρονιάς. Καλούμε όλους τους συναδέλφους να στηρίξουν με την συμμετοχή τους τη δράση της Πολιτιστικής - Παιδαγωγικής Ομάδας και τις δραστηριότητες του Συλλόγου.
Χτες 29 Σεπτέμβρη, ο υπουργός Παιδείας Ευριπίδης Στυλιανίδης, βρέθηκε στο Πέραμα να εγκαινιάσει το 5ο Νηπιαγωγείο Περάματος. Ένα σχολείο που κόντευε να στοιχειώσει εδώ και πολλά χρόνια εξαιτίας της αδιαφορίας των υπευθύνων και όταν χιλιάδες νήπια βρίσκονται εκτός σχολείων και μετατρέπονται σε βορρά των ιδιωτών ή μένουν στα σπίτια τους . Η προσπάθεια όμως του υπουργού να εξωραϊσει την κατάσταση στην προσχολική αγωγή δεν είχε τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Μπροστά του βρέθηκαν και διαμαρτυρήθηκαν εκπαιδευτικοί, γονείς και κόσμος της πόλης, παρόλο που ενημέρωσαν τελευταία στιγμή.
Από την πλευρά του συλλόγου μας ο πρόεδρος εξέθεσε την πραγματική κατάσταση των νηπιαγωγείων σήμερα στο σύλλογό μας, αλλά και των δημοτικών, καθώς και των εκπαιδευτικών προβλημάτων γενικότερα, επισημαίνοντας τις ελλείψεις σε εκπαιδευτικούς και υλικοτεχνική υποδομή με δεδομένη την υποχρηματοδότηση. Δήλωσε δε σε όλους του παρευρισκόμενους ότι ο αγώνας των εκπ/κων θα συνεχιστεί για ένα δημόσιο και δωρεάν σχολείο, ενάντια στις προσπάθειες ιδιωτικοποίησης με οποιοδήποτε μορφή(χορηγοί, αποκέντρωση), ενάντια στον αυταρχισμό και τις αυθαιρεσίες των ωραρίων, ενάντια στην όλο και μεγαλύτερη υποβάθμιση της δημόσια εκπαίδευσης.
Απέναντι σε όλα αυτά οι εκπαιδευτικοί και οι εργαζόμενοι μπορούμε να ενώσουμε τις αντιστάσεις μας για να κάνουμε τη γενικευμένη δυσαρέσκεια μαζικό κίνημα ανατροπής. Συνδυάζοντας την πάλη στο μικρό και το τοπικό (τις συνενώσεις τμημάτων, την άρνηση εγγραφής προνηπίων στο δημόσιο νηπιαγωγείο, τη μείωση των τμημάτων του ολοήμερου σχολείου, τα κενά διδακτικού προσωπικού) με την πάλη στα μεγάλα και κεντρικά ζητήματα (το ασφαλιστικό του δημοσίου, το νέο μισθολόγιο, την εισοδηματική πολιτική, τη χρηματοδότηση της παιδείας) μπορούμε να φτιάξουμε μέτωπα ανατροπής αυτής της αντιλαϊκής και αντιεκπαιδευτικής πολιτικής.
Μαζί με τους συλλόγους γονέων, μπορούμε να αμφισβητήσουμε έμπρακτα σε τοπικό επίπεδο την πολιτική της λιτότητας για τα σχολεία, είτε αυτή φανερώνεται στα κενά διδακτικού προσωπικού είτε στις καταργήσεις τμημάτων είτε στη κρατική χρηματοδότηση των σχολείων είτε οπουδήποτε αλλού
ΑΓΩΝΙΖΟΜΑΣΤΕ ΔΙΕΚΔΙΚΟΥΜΕ
ØΚΑΘΟΛΙΚΗΔΗΜΟΣΙΑ ΚΑΙ ΔΩΡΕΑΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ με ενιαίο 12χρονο βασικό σχολείο και δίχρονη υποχρεωτική προσχολική αγωγή.
Ø20 μαθητές ανά τμήμα. 15 στο Νηπιαγωγείο και στην Α΄ και Β΄ δημοτικού.
ØΌχι στην ιδιωτικοποίηση του δημόσιου νηπιαγωγείου. Κατάργηση του Ν.3518/2007
ØΌχι την αύξηση του ωραρίου των νηπιαγωγών και των νηπίων.
ØΚατάργηση των νόμων 2218,2240/94 για την αποκέντρωση (νόμος ΠΑΣΟΚ).
ØΓενναία χρηματοδότηση της εκπαίδευσης στο 15% του ΓΚΠ.
Σήμερα, 29-09-2008, στο ΕΠΑΛ Κορυδαλλού (περιοχή Σχiστού – οδός Ανδρέου Δημητρίου και Ποταμού) ένας εργάτης έπεσε από τη σκαλωσιά, η οποία βρισκόταν στον αύλειο χώρο και μεταφέρθηκε σε κακή κατάσταση στο νοσοκομείο.
Η τραγική ειρωνεία είναι πως ο Υπουργός Παιδείας, κ. Στυλιανίδης, ετοιμαζόταν να κόψει την κορδέλα των εγκαινίων στις 12:30. Το συγκεκριμένο σχολείο, με λάθος αρχιτεκτονικό προσανατολισμό, με γήπεδο το οποίο μαζεύει νερά, παραδίδεται στην εκπαιδευτική κοινότητα με τεράστιες ελλείψεις και βεβαιότατα κάτω από το άγχος του Υπ. Παιδείας «να παρουσιάσει έργο». Οι σχολικές κατασκευές τις οποίες παρουσιάζει με έπαρση ο Υπ. Παιδείας θυμίζουν περισσότερο τα σκηνοθετικά σπέσιαλ εφέ του Χόλυγουντ και πολύ λιγότερο σύγχρονα σχολεία, τα οποία έχουν λειτουργικότητα και ασφάλεια.
Για την ιστορία αναφέρουμε ότι ο εργάτης δε φορούσε κράνος, έσπασε το σανίδι κάτω από τα πόδια του και βούτηξε στο κενό την ώρα που τα παιδιά ήταν σε διάλλειμα.
Καλά θα κάνει το Υπουργείο να αφήσει τις ανέξοδες συζητήσεις για "έξυπνα σχολεία", τις συμπράξεις δημοσίου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) και να κάνει καλά τη δουλειά του. Σε κάθε περίπτωση θεωρούμε το ατύχημα στο ΕΠΑΛ Κορυδαλλού έγκλημα εκ προμελέτης!
